Абдыкадырова Зарина Омаровна – аспирант Международного университета им. К.Ш. Токтомаматова, Кыргызская Республика, тел.: +996-995 700136, е-mail: zulfiiaku@gmail.com
Мурзабекова Жыпар Таавалдиевна – д-р юрид. наук, профессор Юридического института Кыргызского национального университета им. Ж. Баласагына, Кыргызская Республика, тел.: +996-557 731414, е-mail: murzabekova001@mail.ru
Насбекова Саткынай Калыбековна – д-р юрид. наук, профессор Юридического института Кыргызского национального университета им. Ж. Баласагына, Кыргызская Республика, тел.: +996-772 000260, е-mail: satkynai26@mail.ru
Кенжебаев Сыргак Медеркулович – аспирант Института государства и права Национальной академии наук Кыргызской Республики, тел.: +996-772 000260, е-mail: dzuzuka13@gmail.com
Куланбаева Зульфия Абдиловна – канд. юрид. наук, доцент Международного университета в Центральной Азии, Кыргызская Республика, тел.: +996-995 700136, е-mail: zulfiiaku@gmail.com
ПРОБЛЕМЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ РЕФОРМИРОВАНИЯ СУДЕБНОЙ ВЛАСТИ В КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ
Рассматривается комплексное исследование судебной реформы в Кыргызской Республике с момента обретения независимости. Анализируются этапы формирования судебной системы, её институциональное развитие, законодательное закрепление и практическая реализация преобразований. В работе предложено авторское определение понятия «судебная реформа» и выделены её основные признаки, что позволило осуществить научно обоснованную периодизацию судебных реформ: 1991–2010 гг., 2010–2021 гг., 2021 г. – по настоящее время. Такой подход позволил оценить реформы не только с позиции их нормативного оформления, но и с точки зрения их соответствия сущностным характеристикам судебной реформы. В заключение сделан вывод о том, что дальнейшее реформирование судебной власти должно носить комплексный и научно обоснованный характер, обеспечивать верховенство права, защиту прав и свобод граждан, укрепление доверия общества к правосудию и устойчивое развитие государства.
Ключевые слова на русском языке:судебная власть; судебная реформа, независимость судей; Конституция Кыргызской Республики; правосудие; верховенство прав; цифровизация
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНДА СОТ БИЙЛИГИН РЕФОРМАЛООНУН КӨЙГӨЙЛӨРҮ ЖАНА КЕЛЕЧЕКТЕРИ
Макала эгемендүүлүк алынгандан тартып Кыргыз Республикасындагы сот реформасын комплекстүү изилдөөгө арналган. Анда сот системасынын калыптанышынын этаптары, анын институционалдык өнүгүүсү, мыйзамдык негиздери жана жүргүзүлгөн өзгөрүүлөрдүн практикалык ишке ашырылышы талданат. Иште «сот реформасы» түшүнүгүнө автордук аныктама сунушталып, анын негизги белгилери аныкталган. Бул сот реформаларынын илимий негизделген периодизациясын иштеп чыгууга мүмкүндүк берди: 1991–2010- жж., 2010–2021-жж., 2021-жылдан азыркы убакка чейин. Мындай ыкма реформаларды алардын мыйзамдык негизине гана эмес, сот реформасынын мазмундук өзгөчөлүктөрүнө дал келүүсүнө да баа берүүгө шарт түздү. Жыйынтыгында, сот бийлигинин мындан аркы реформалоосу комплекстүү жана илимий негизде жүргүзүлүп, мыйзам үстөмдүгүн, жарандардын укуктары менен эркиндиктерин коргоону, коомдун сот адилеттигине болгон ишенимин жана мамлекеттин туруктуу өнүгүүсүн камсыз кылууга тийиш деген тыянак жасалат.
Ключевые слова на кыргызском языке:сот бийлиги; сот реформасы; судьялардын көз карандысыздыгы; Кыргыз Республикасынын Конституциясы; адилет сот; мыйзам үстөмдүгү; санариптештирүү
PROBLEMS AND PROSPECTS OF JUDICIAL REFORM IN THE KYRGYZ REPUBLIC
The article is devoted to a comprehensive study of judicial reform in the Kyrgyz Republic since the country’s independence. It analyzes the stages of the formation of the judicial system, its institutional development, legislative consolidation, and the practical implementation of reforms. The paper proposes an original definition of the concept of “judicial reform” and identifies its main features, which made it possible to develop a scientifically grounded periodization of judicial reforms: 1991–2010, 2010–2021, and 2021–present. This approach allowed for an assessment of reforms not only in terms of their legal codification but also in light of their compliance with the essential characteristics of judicial reform. In conclusion, it is argued that further judicial reform must be comprehensive and scientifically based, ensuring the rule of law, protection of citizens’ rights and freedoms, strengthening public trust in justice, and contributing to the sustainable development of the state.
Ключевые слова на английском языке:judiciary; judicial reform; judicial independence; Constitution of the Kyrgyz Republic; justice; rule of law; digitalization