«КРСУнун ЖАРЧЫСЫ» журналынын МААЛЫМАТ ПОРТАЛЫ

Проведен сопоставительный анализ семантико-функциональных особенностей имен прилагательных, описывающих внешность человека, в русском и арабском языках. Исследуется лингвокультурологический аспект репрезентации физических характеристик человека через призму адъективной лексики. Цель работы – выявление национально-культурной специфики вербализации внешности в сопоставляемых лингвокультурах. Научная новизна заключается в системном описании указанной лексико-семантической группы в аспекте межкультурной коммуникации. Установлено, что русская адъективная система характеризуется преобладанием нейтрально-дескриптивной функции с акцентом на аналитическом описании антропометрических параметров. Арабская лингвокультура демонстрирует синкретизм эстетической и этической оценки, где физические характеристики неразрывно связаны с моральными качествами личности. Выявлены фундаментальные различия в функционально-семантической доминанте, принципах категоризации, гендерной спецификации и аксиологическом компоненте. Результаты исследования имеют практическую значимость для теории и практики перевода, преподавания русского и арабского языков как иностранных, а также для развития межкультурной коммуникации.

сопоставительная лингвистика; лингвокультурология; семантика прилагательных; внешность человека; русский язык; арабский язык; межкультурная коммуникация; оценочная лексика; языковая картина мира; антропоцентрическая лексика

Макалада орус жана араб тилдериндеги адамдын сырткы көрүнүшүн сыпаттаган сын атоочтордун семантикалык-функционалдык өзгөчөлүктөрүнө салыштырмалуу талдоо жүргүзүлөт. Адамдын физикалык мүнөздөмөлөрүнүн сын атооч лексикасы аркылуу берилишинин лингвомаданияттык аспектиси изилденет. Иштин максаты - салыштырылып жаткан лингвомаданияттык сырткы көрүнүштүн вербалдашуусунун улуттук-маданий өзгөчөлүктөрүн аныктоо. Илимий жаңылыгы аталган лексика-семантикалык топтун маданияттар аралык байланыш аспектисинде системалуу түрдө сыпатталгандыгында. Орус тилинин сын атоочтор системасына антропометрикалык параметрлерди аналитикалык сыпаттоого басым жасаган бейтарап-дескриптивдик функция мүнөздүү экендиги аныкталды. Ал эми араб лингвомаданияттык эстетикалык жана этикалык баа берүүнүн синкретизми байкалат, мында физикалык мүнөздөмөлөр инсандын моралдык сапаттары менен ажырагыс байланышта берилет. Функционалдык-семантикалык доминантада, категориялаштыруу принциптеринде, гендердик спецификацияда жана аксиологиялык компоненттеги түпкү айырмачылыктар ачып көрсөтүлдү. Изилдөөнүн натыйжалары котормо теориясы жана практикасы, орус жана араб тилдерин чет тили катары окутуу, ошондой эле маданияттар аралык байланышты өнүктүрүү үчүн практикалык мааниге ээ.

салыштырмалуу лингвистика; лингвомаданият; сын атоочтордун семантикасы; адамдын сырткы көрүнүшү; орус тили; араб тили; маданияттар аралык байланыш; баа берүүчү лексика; дүйнөнүн тилдик картинасы; антропоцентристтик лексика

The article presents a comparative analysis of semantic and functional features of adjectives describing human appearance in Russian and Arabic. The study examines the linguocultural aspects of representing physical characteristics through adjectival vocabulary. The aim is to identify national and cultural specifics of verbalizing appearance in the compared linguocultures. The scientific novelty lies in the systematic description of this lexicalsemantic group from the perspective of intercultural communication. It is established that the Russian adjectival system is characterized by a predominance of neutral-descriptive function with an emphasis on analytical description of anthropometric parameters. Arabic linguoculture demonstrates syncretism of aesthetic and ethical evaluation, where physical characteristics are inextricably linked with moral qualities of the individual. Fundamental differences in functional-semantic dominants, categorization principles, gender specification and axiological components are revealed. The research results have practical significance for translation theory and practice, teaching Russian and Arabic as foreign languages, and for developing intercultural communication.

comparative linguistics; linguocultural studies; adjective semantics; human appearance; Russian language; Arabic language; intercultural communication; evaluative vocabulary; linguistic worldview; anthropocentric vocabulary