«КРСУнун ЖАРЧЫСЫ» журналынын МААЛЫМАТ ПОРТАЛЫ

Кариес зубов является наиболее распространённым неинфекционным заболеванием в мире. В ответ на эту проблему в развитых странах активно разрабатываются и внедряются различные программы профилактики. Как показали исследования, проводимые во многих странах, социально-экономические факторы влияют на состояние здоровья полости рта, особенно среди наиболее уязвимого контингента населения. В данной статье представлен обзор мирового опыта создания программ по улучшению стоматологического здоровья. Анализируя опыт стран, успешно проводивших внедрение программ профилактики здоровья полости рта, авторы пришли к выводу, что ключевыми направлениями для дальнейшего развития программ профилактики являются: разработка стоматологами информационных листов, буклетов, брошюр для родителей и детей, внедрение уроков гигиены по уходу за полостью рта в школьную программу, в том числе в коррекционные классы, использование телемедицины, а также увеличение количества функционирующих школьных стоматологических кабинетов. Эти меры помогут повысить уровень стоматологического здоровья среди детей и создать более здоровое общество в целом.

кариес; профилактические программы; школьники; дети; родители; инновационные методы; гигиеническое воспитание; гигиена полости рта

Тиш кариеси дүйнөдөгү эң кеңири таралган жугуштуу эмес оору. Бул көйгөйгө жооп катары өнүккөн өлкөлөрдө ар кандай алдын алуу программалары активдүү иштелип чыгууда жана ишке киргизилүүдө. Көптөгөн өлкөлөрдө жүргүзүлгөн изилдөөлөр көрсөткөндөй, социалдык-экономикалык факторлор ооз көңдөйүнүн ден соолугунун абалына, өзгөчө калктын эң аялуу катмарларынын арасында таасир этет. Бул макалада стоматологиялык ден соолукту жакшыртуу боюнча программаларды түзүү боюнча дүйнөлүк тажрыйбага сереп берилет. Ооз көңдөйүнүн саламаттыгын алдын алуу программаларын ийгиликтүү ишке киргизген өлкөлөрдүн тажрыйбасын талдоо менен авторлор алдын алуу программаларын андан ары өнүктүрүү үчүн негизги багыттар: стоматологдор тарабынан ата-энелер жана балдар үчүн маалыматтык баракчаларды, буклеттерди, брошюраларды иштеп чыгуу, ооз көңдөйүн кароо боюнча гигиена сабактарын мектеп программасына, анын ичинде коррекциялык класстарга киргизүү, телемедицинаны колдонуу, ошондой эле иштеген мектеп стоматологиялык кабинеттеринин санын көбөйтүү деген жыйынтыкка келишкен. Бул чаралар балдардын стоматологиялык ден соолугунун деңгээлин жогорулатууга жана жалпысынан дени сак коомду түзүүгө жардам берет.

кариес; алдын алуу программалары; мектеп окуучулары; балдар; ата-энелер; инновациялык ыкмалар; гигиеналык тарбия берүү; ооз көңдөйүнүн гигиенасы

Dental caries is the most common non-communicable disease in the world. In response to this problem, various prevention programs are being actively developed and implemented in developed countries. Studies conducted in many countries have shown that socio-economic factors affect oral health, especially among the most vulnerable populations. This article provides an overview of the global experience in creating programs to improve dental health. Analyzing the experience of countries that have successfully implemented oral health prevention programs, the authors concluded that the key areas for further development of prevention programs are: the development by dentists of information sheets, booklets, brochures for parents and children, the introduction of oral hygiene lessons in the school curriculum, including remedial classes, the use of telemedicine, as well as an increase in the number of functioning school dental offices. These measures will help to increase the level of dental health among children and create a healthier society as a whole.

caries; preventive programs; schoolchildren; children; parents; innovative methods; hygienic education; oral hygiene