Date portal
« Vestnik KRSU»

Представлен авторский Индекс долговой устойчивости с учётом эффективности государственных инвестиций (DSI-PE), разработанный для комплексной оценки долговых рисков пяти стран Центральной Азии (Казахстан, Кыргызстан, Таджикистан, Туркменистан, Узбекистан) за период 2010–2024 годов. В отличие от традиционных показателей долговой устойчивости, основанных исключительно на объёме государственного долга, DSI-PE интегрирует три компонента долгового риска (долговая нагрузка, обслуживание долга, валютный риск) с показателем эффективности инвестиций (PIQ), построенным на основе оценок IMF PIMA, индексов управления Всемирного банка (WGI) и индекса логистической эффективности (LPI). Это позволяет учесть качество государственных инвестиций при оценке устойчивости государственного долга. Проведён ретроспективный анализ динамики индекса, выявлены структурные сдвиги, связанные с пандемией COVID-19 и последующим восстановлением. Результаты показывают устойчивую дифференциацию стран по уровню долгового риска: от безопасной зоны (Казахстан) до критической (Кыргызстан). Анализ чувствительности, основанный на варьировании весов компонентов, подтвердил робастность ранжировки стран. Научная новизна заключается в разработке составного индекса, сочетающего долговые показатели с прокси-оценкой эффективности государственных инвестиций, что позволяет получить более адекватную картину долговой устойчивости.

государственный долг; долговая устойчивость; государственные инвестиции; Центральная Азия; индекс DSI-PE; эффективность инвестиций; PIMA; управление долгом; риск дефолта

Макалада 2010–2024-жылдар аралыгындагы Борбордук Азиянын беш өлкөсүнүн (Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан, Түркмөнстан, Өзбекстан) карыздык тобокелдиктерин комплекстүү баалоо үчүн иштелип чыккан, мамлекеттик инвестициялардын натыйжалуулугун эске алуучу автордук Карыздык туруктуулук индекси (DSI-PE) сунушталган. Мамлекеттик карыздын көлөмүнө гана негизделген карыздык туруктуулуктун салттуу көрсөткүчтөрүнөн айырмаланып, DSI-PE индекси карыздык тобокелдиктин үч компонентин (карыздык жүк, карызды тейлөө, валюталык тобокелдик) ЭВФтин PIMA баалоолорунун, Дүйнөлүк банктын башкаруу индекстеринин (WGI) жана логистикалык натыйжалуулук индексинин (LPI) негизинде түзүлгөн инвестициялардын натыйжалуулук көрсөткүчү (PIQ) менен интеграциялайт. Бул мамлекеттик карыздын туруктуулугун баалоодо мамлекеттик инвестициялардын сапатын эске алууга мүмкүндүк берет. Индекстин динамикасына ретроспективдүү талдоо жүргүзүлүп, COVID-19 пандемиясына жана андан кийинки калыбына келтирүү процесстерине байланыштуу түзүмдүк өзгөрүүлөр аныкталган. Натыйжалар карыздык тобокелдик деңгээли боюнча өлкөлөрдүн туруктуу дифференциациясын (коопсуз зонадан (Казакстан) критикалык зонага (Кыргызстан) чейин) көрсөтөт. Компоненттердин салмагын өзгөртүүгө негизделген сезгичтикти талдоо өлкөлөрдү ранжирлөөнүн робасттуулугун (ишенимдүүлүгүн) тастыктады. Илимий жаңылыгы карыздык көрсөткүчтөрдү мамлекеттик инвестициялардын натыйжалуулугун прокси-баалоо менен айкалыштырган курама индексти иштеп чыгууда камтылган, бул карыздык туруктуулуктун кыйла реалдуу көрүнүшүн алууга мүмкүндүк берет.

мамлекеттик карыз; карыздык туруктуулук; мамлекеттик инвестициялар; Борбордук Азия; DSI-PE индекси; инвестициялардын натыйжалуулугу; PIMA; карызды башкаруу; дефолт тобокелдиги

This paper presents the Debt Sustainability Index with Public Investment Efficiency (DSI-PE), developed for a comprehensive assessment of debt risks in five Central Asian countries (Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, Uzbekistan) over the period 2010–2024. Unlike traditional debt sustainability indicators based solely on the volume of public debt, DSI-PE integrates three debt risk components (debt burden, debt service, foreign exchange risk) with the Public Investment Quality indicator (PIQ), constructed from IMF PIMA scores, World Bank Worldwide Governance Indicators (WGI), and the Logistics Performance Index (LPI). This allows taking into account the quality of public investments when assessing the sustainability of public debt. A retrospective analysis of the index dynamics reveals structural shifts associated with the COVID-19 pandemic and subsequent recovery. Results demonstrate sustained differentiation among countries by debt risk level, from the safe zone (Kazakhstan) to the critical zone (Kyrgyzstan). Sensitivity analysis based on varying component weights confirms the robustness of country rankings. The scientific contribution lies in developing a composite index that combines debt metrics with a proxy assessment of public investment efficiency, yielding a more nuanced picture of debt sustainability.

public debt; debt sustainability; public investment; Central Asia; DSI-PE index; investment efficiency; PIMA; debt management; default risk