Date portal
« Vestnik KRSU»

Медицина развивается в условиях ускоренной цифровизации и биотехнологической революции, что меняет не только клинические протоколы, но и архитектуру ответственности, прав пациентов и охраны персональных данных. Расширение применения искусственного интеллекта (ИИ) в диагностике и принятии решений, развитие генной инженерии (CRISPR/Cas), внедрение телемедицинских платформ, электронных медицинских карт и биобанков делают этико-правовую повестку центральной для здравоохранения. Цель статьи – системно проанализировать ключевые этические дилеммы и правовые риски медицины будущего и предложить ориентиры регулирования, релевантные для Кыргызской Республики. Методологически работа опирается на сравнительно-правовой анализ международных и национальных актов (включая подходы ВОЗ к этике ИИ, нормы защиты медицинских данных, правила риск-ориентированного регулирования в ЕС и практики отдельных государств), а также на анализ типовых кейсов (ошибки алгоритмов, киберинциденты, генетическое вмешательство, трансграничные телемедицинские услуги). Показано, что устойчивое развитие инноваций возможно только при сочетании: прозрачных правил ответственности, принципов справедливости и недискриминации, процедур информированного согласия, управления данными, человеческого надзора и независимой оценки безопасности. Предложены меры по укреплению нормативной базы и институциональных механизмов этического контроля, включая стандарты качества данных, обязательную оценку рисков ИИ, требования к кибербезопасности и обновление клинико-этических протоколов.

медицина будущего; биоэтика; медицинское право; искусственный интеллект; генная инженерия; телемедицина; электронная медицинская карта; кибербезопасность; конфиденциальность данных; эвтаназия

Медицина ылдам санариптешүү жана биотехнологиялык революция шартында өнүгүп жатат, бул өзгөрүүлөр клиникалык протоколдорго гана эмес, жоопкерчиликтин түзүмүнө, бейтаптардын укуктарына жана жеке маалыматтарды коргоо системасына да таасир этүүдө. Диагностикада жана клиникалык чечим кабыл алууда жасалма интеллектти (ЖИ) кеңири колдонуу, гендик инженериянын (CRISPR/Cas) өнүгүшү, телемедицина платформаларынын, электрондук медициналык карталардын жана биобанктардын киргизилиши этикалык жана укуктук маселелерди саламаттык сактоо тармагындагы негизги багыттардын бирине айландырууда. Макаланын максаты – келечектеги медицинанын негизги этикалык дилеммаларын жана укуктук тобокелдиктерин системалуу талдоо жана Кыргыз Республикасы үчүн актуалдуу жөнгө салуу багыттарын сунуштоо болуп саналат. Методологиялык жактан изилдөө эл аралык жана улуттук нормативдик актыларды салыштырма-укуктук талдоого (анын ичинде ДСУнун ЖИ этикасы боюнча ыкмалары, медициналык маалыматтарды коргоо стандарттары, Европа Бирлигиндеги тобокелдикке негизделген жөнгө салуу модели жана айрым мамлекеттердин практикалары) таянат, ошондой эле типтүү учурларды (алгоритмдик каталар, киберинциденттер, генетикалык кийлигишүү, чек аралык телемедициналык кызматтар) талдоону камтыйт. Изилдөөнүн жыйынтыктары медициналык инновациялардын туруктуу өнүгүшү төмөнкү шарттардын айкалышы аркылуу гана мүмкүн экендигин көрсөтөт: жоопкерчиликтин ачык-айкын эрежелери, адилеттүүлүк жана дискриминацияга жол бербөө принциптери, маалымдалган макулдук жол-жоболору, маалыматтарды натыйжалуу башкаруу, адамдык көзөмөл жана коопсуздукту көз карандысыз баалоо. Макалада нормативдик базаны жана этикалык көзөмөлдүн институционалдык механизмдерин бекемдөөгө багытталган чаралар сунушталат, анын ичинде маалымат сапатынын стандарттары, жасалма интеллект үчүн милдеттүү тобокелдик баалоо, киберкоопсуздук талаптары жана клиникалык-этикалык протоколдорду жаңыртуу.

келечектеги медицина; биоэтика; медициналык укук; жасалма интеллект; гендик инженерия; телемедицина; электрондук медициналык карта;, киберкоопсуздук; жеке маалыматтарды корго; эвтаназия

Medicine is evolving in the context of accelerated digitalization and a biotechnological revolution, transforming not only clinical protocols but also the architecture of liability, patient rights, and personal data protection. The expanding use of artificial intelligence (AI) in diagnostics and clinical decision-making, the advancement of genetic engineering (CRISPR/Cas), and the implementation of telemedicine platforms, electronic health records, and biobanks place ethical and legal considerations at the core of contemporary healthcare governance. The purpose of this article is to provide a systematic analysis of the key ethical dilemmas and legal risks of future medicine and to propose regulatory orientations relevant to the Kyrgyz Republic. Methodologically, the study relies on a comparative legal analysis of international and national regulatory frameworks (including the WHO approaches to AI ethics, standards for medical data protection, EU risk-based regulatory models, and selected national practices), as well as on the examination of typical case scenarios (algorithmic errors, cybersecurity incidents, genetic interventions, and cross-border telemedicine services). The findings demonstrate that the sustainable development of medical innovation is achievable only through a combination of transparent liability rules, principles of fairness and non-discrimination, robust informed consent procedures, effective data governance, human oversight, and independent safety assessment. The article proposes measures aimed at strengthening the regulatory framework and institutional mechanisms of ethical control, including data quality standards, mandatory AI risk assessment, cybersecurity requirements, and the modernization of clinicalethical protocols.

future medicine; bioethics; medical law; artificial intelligence; genetic engineering; telemedicine; electronic health records; cybersecurity; data privacy; euthanasia