Date portal
« Vestnik KRSU»

Проведено комплексное исследование радиационной обстановки территории города Бишкека с использованием современных сцинтилляционных спектрометров. Актуальность исследования обусловлена необходимостью верификации данных о естественном радиационном фоне в условиях интенсивной урбанизации и использования строительных материалов природного происхождения без должного дозиметрического контроля. Научная новизна работы заключается в интеграции методов динамической спектрометрии с геоинформационным картированием, что позволило впервые создать детализированную цифровую модель распределения мощности дозы в масштабе города. В ходе работы была апробирована методика непрерывного трекового мониторинга с последующей визуализацией данных в геоинформационных системах. Выявлены локальные радиационные аномалии в местах массового скопления людей, связанные с облицовочным камнем, а также оценен вклад золошлаковых отходов теплоэлектроцентрали в формирование общего фона. Результаты исследования могут быть использованы для оптимизации системы городского экологического мониторинга.

экологическая безопасность; радиационный мониторинг; геоэкология урбанизированных территорий; ионизирующее излучение; естественные радионуклиды; сцинтилляционный детектор; геоинформационные системы; Кыргызская Республика

Бул макала азыркы сцинтилляциялык спектрометрлерди колдонуу менен Бишкек шаарынын аймагындагы радиациялык абалды комплекстүү изилдөөнү сунуштайт. Изилдөөнүн актуалдуулугу интенсивдүү урбанизация жана тийиштүү дозиметриялык көзөмөлү жок табигый курулуш материалдарын колдонуу шартында табигый радиациялык фон жөнүндө маалыматтарды тактоо зарылчылыгы менен шартталган. Иштин илимий жаңылыгы динамикалык спектрометрия методдорун геомаалыматтык картага түшүрүү менен интеграциялоодо турат, бул биринчи жолу шаардык масштабда дозанын кубаттуулугунун бөлүштүрүлүшүнүн деталдуу санариптик моделин түзүүгө мүмкүндүк берди. Иштин жүрүшүндө үзгүлтүксүз тректик мониторинг жүргүзүү жана кийин маалыматтарды геомаалыматтык системаларда визуалдаштыруу методикасы сыноодон өткөрүлдү. Эл көп чогулган жерлерде жасалгалоочу таштарга байланыштуу локалдык радиациялык аномалиялар аныкталды, ошондой эле жылуулук электр борборунун күл-шлак калдыктарынын жалпы фонду калыптандыруудагы салымы бааланды. Изилдөөнүн жыйынтыктары шаардык экологиялык мониторинг системасын оптималдаштыруу үчүн
колдонулушу мүмкүн.

экологиялык коопсуздук; радиациялык мониторинг; урбанизациялашкан аймактардын геоэкологиясы; ионизациялоочу нуктануу; табигый радионуклиддер; сцинтилляциялык детектор; геомаалыматтык системалар; Кыргыз Республикасы

This paper presents a comprehensive study of the radiation situation within the territory of Bishkek using modern scintillation spectrometers. The relevance of the study is driven by the need to verify natural background radiation data under conditions of intensive urbanization and the use of natural building materials without adequate dosimetric control. The scientific novelty of the work lies in the integration of dynamic spectrometry methods with geographic information mapping, which allowed for the first time the creation of a detailed digital model of dose rate distribution on a city-wide scale. During the research, a methodology for continuous track monitoring was tested, followed by data visualization in geographic information systems. Local radiation anomalies were identified in crowded public areas associated with facing stone, and the contribution of ash and slag waste from the thermal power plant to the formation of the overall background was assessed. The results of the study can be utilized to optimize the urban environmental monitoring system.

environmental safety; radiation monitoring; geoecology of urbanized areas; ionizing radiation; natural radionuclides; scintillation detector; geographic information systems; Kyrgyz Republic