Токомбаева Айсулу Тарасовна – канд. психол. наук, доцент кафедры уголовного права и процесса юридического факультета Кыргызско-Российского Славянского университета им. Б.Н. Ельцина, Кыргызская Республика, тел.: +996-700 955121, е-mail: a.t.tokombaeva@krsu.kg
ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ И УГОЛОВНО-ПРАВОВЫЕ ОСОБЕННОСТИ АФФЕКТА В СВЕТЕ СОВРЕМЕННЫХ ВЫЗОВОВ
Рассматривается состояние аффекта с позиции психологии и уголовного права. Проанализированы основные виды аффекта (кумулятивный, аномальный, в состоянии алкогольного опьянения, патологический и физиологический), их психофизиологические и поведенческие характеристики. Проведен сравнительный анализ подходов к понятию аффекта в теории и в уголовном законодательстве Российской Федерации и Кыргызской Республики. Выявлены существующие пробелы и противоречия в квалификации деяний, совершённых в состоянии аффекта, а также указаны практико-правовые и экспертные сложности, затрудняющие адекватную юридическую оценку таких деяний. Даны рекомендации по уточнению терминологии, совершенствованию экспертных процедур и взаимодействию профильных дисциплин (психологии, медицины, права) повышения точности квалификации и правоприменения в делах, связанных с аффектом, а также при обучении студентов юридических факультетов и повышении квалификации специалистов.
Keywords in Russian:аффект; физиологический аффект; патологический аффект; психофизиология; уголовное право; квалификация преступления; смягчающее обстоятельство
АЗЫРКЫ ЧАКЫРЫКТАРДЫН ШАРТЫНДА АФФЕКТТИН ПСИХОЛОГИЯЛЫК ЖАНА ЖАЗЫК-УКУКТУК ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮ
Бул макалада аффект абалынын психология жана жазык укугу жагынан өзгөчөлүктөрү каралат. Кумаулятивдүү, аномалдуу, ичимдиктин таасириндеги, патологикалык жана физиологиялык аффекттердин негизги түрлөрү жана алардын психофизиологиялык мүнөздөмөлөрү талданат. Россия Федерациясынын жана Кыргыз Республикасынын кылмыш-жаза кодекстеринде аффект түшүнүгү кандайча аныкталганы салыштырылып, кээ бир мыйзамдык жана эксперттик кемчиликтер белгиленди. Аффект жагдайларында кылмыш ишин туура квалификациялоону камсыз кылуу үчүн терминологияны тактоо, соттук-эксперттик ыкмаларды өркүндөтүү жана тиешелүү тармактардын (психология, медицина, укук) өз ара аракеттенүүсү, ошондой эле юридикалык факультеттердин студенттерин окутууда жана адистердин квалификациясын жогорулатууда квалификациянын тактыгын жогорулатуу боюнча сунуштар берилди.
Keywords in Kyrgyz:аффект; физиологиялык аффект; патологикалык аффект; психофизиология; кылмыш укугу; кылмыштын квалификациясы; жеңилдетүүчү жагдай
PSYCHOLOGICAL AND CRIMINAL-LEGAL CHARACTERISTICS OF AFFECT IN THE CONTEXT OF CONTEMPORARY CHALLENGES
This article examines affective states from psychological and criminal-legal perspectives. It analyzes principal types of affect (cumulative, abnormal, alcohol-related, pathological, and physiological), their psychophysiological and behavioral features. A comparative review of the concept of affect in the theory and in the criminal legislation of the Russian Federation and the Kyrgyz Republic is provided. The paper identifies gaps and inconsistencies in the legal qualification of offenses committed in a state of affect, and highlights practical and forensic difficulties that complicate proper legal assessment. Recommendations are proposed to clarify terminology, improve forensic examination procedures, and strengthen interdisciplinary cooperation (psychology, medicine, law) to enhance accuracy in qualification and law enforcement regarding affect-related cases, as well as in the training of law students and the advanced training of specialists.
Keywords in English:affect; physiological affect; pathological affect; psychophysiology; criminal law; crime qualification; mitigating circumstance