Date portal
« Vestnik KRSU»

Рассматривается культурное и социальное положение памирских кыргызов – одного из наиболее выносливых и в то же время уязвимых этносов, проживающих в экстремальных условиях высокогорного Памира. Авторы акцентируют внимание на суровой реальности жизни этого народа, где высокая детская и материнская смертность, нехватка воды, пищи, медицины и инфраструктуры стали нормой. Особое внимание уделено традиционной женской одежде и головным уборам памирских кыргызов, их трансформации под влиянием климата и культурных особенностей региона. Анализируются форма, силуэт, цветовая символика, материалы и конструктивные особенности костюма, а также проводится сравнительный анализ с традиционной одеждой кыргызов. Работа подчёркивает важность сохранения культурного наследия через традиционные элементы одежды, которые остаются символами этнической идентичности и преемственности поколений.

памирские кыргызы; традиционная женская одежда; головной убор; красный цвет; многослойный костюм; объёмная форма

Макалада бийик тоолуу Памирдин экстремалдык шарттарында жашаган эң туруктуу жана ошол эле учурда аялуу этникалык топтордун бири болгон памирлик кыргыздардын маданий жана социалдык абалы каралат. Авторлор ымыркайлардын жана энелердин өлүмү, суунун, тамак-аштын, дары-дармектин жана инфраструктуранын жетишсиздиги кадыресе көрүнүшкө айланган бул эл үчүн турмуштун катаал чындыгына басым жасашат. Памир кыргыздарынын аялдардын салттуу кийимдерине жана баш кийимдерине, алардын климаттын жана аймактын маданий өзгөчөлүктөрүнүн таасири астында өзгөрүшүнө өзгөчө көңүл бурулат. Кийимдин формасы, силуэти, түсүнүн символикасы, материалдары жана жасалгалоо өзгөчөлүктөрү талдоого алынып, ошондой эле кыргыздардын салттуу кийимдери менен салыштыруу талдоо жүргүзүлөт. Эмгекте этностук өзгөчөлүктүн жана муундардын уландысынын символу болуп калган кийимдердин салттуу элементтери аркылуу маданий мурастарды сактоонун маанилүүлүгү баса белгиленет.

Памир кыргыздары; аялдардын салттуу кийими; баш кийими; кызыл түс; көп катмарлуу костюм; көлөмдүү формасы

The article examines the cultural and social situation of the Pamir Kyrgyz, one of the most resilient and at the same time vulnerable ethnic groups living in the extreme conditions of the high-mountain Pamirs. The authors focus on the harsh reality of life for this people, where high infant and maternal mortality, lack of water, food, medicine and infrastructure have become the norm. Particular attention is paid to traditional women’s clothing and headdresses of the Pamir Kyrgyz, their transformation under the influence of climate and cultural characteristics of the region. The form, silhouette, color symbolism, materials and design features of the costume are analyzed, and a comparative analysis with traditional clothing of the Kyrgyz is also carried out. The work highlights the importance of preserving cultural heritage through traditional elements of clothing, which remain symbols of ethnic identity and continuity of generations.

Pamir Kyrgyz; traditional women’s clothing; headdress; red color; multi-layer suit; three-dimensional shape