Информационный портал
«Вестник КРСУ»

Исследуются функциональная роль и типология трансформируемых элементов в структуре современных театральных комплексов. Основная проблема исследования обусловлена необходимостью адаптации статичной архитектурной среды к динамично развивающимся формам сценического искусства и иммерсивным практикам. Целью работы является систематизация механизмов пространственной трансформации и выявление их влияния на формирование архитектурно-планировочных решений. Научная новизна заключается в обосновании перехода от восприятия трансформации как чисто технического инструмента к её пониманию как фундаментального метода проектирования адаптивной среды. В работе предложена авторская классификация элементов по функциональным зонам: сценической, зрительской, акустической и общественной. Результаты исследования подтверждают, что интеграция мобильных структур способствует созданию мультиформатных площадок, оптимизирует эксплуатационные процессы и формирует новые модели коммуникации между актером и зрителем. Сделан вывод, что использование систем изменяемой геометрии превращает современный театр в гибкую систему, способную функционировать в режиме многозадачного культурного хаба.

трансформируемые архитектурные элементы; театральный комплекс; мультиформатное пространство; зонирование; системы изменяемой геометрии; иммерсивные практики; полифункциональность; кинетическая архитектура; многофункциональный культурный хаб

Макалада заманбап театр комплекстеринин түзүмүндөгү трансформациялануучу элементтердин функционалдык ролу жана типологиясы изилденет. Изилдөөнүн негизги маселеси статикалык архитектуралык чөйрөнү сахна искусствосунун динамикалуу өнүгүп жаткан формаларына жана иммерсивдүү практикаларга адаптациялоо зарылчылыгына негизделген. Иштин максаты – мейкиндикти трансформациялоо механизмдерин системалаштыруу жана алардын архитектуралык-пландоо чечимдерин калыптандырууга тийгизген таасирин аныктоо. Илимий жаңылыгы трансформацияны таза техникалык курал катары кабыл алуудан, аны адаптивдик чөйрөнү долбоорлоонун фундаменталдык ыкмасы катары түшүнүүгө өтүүнү негиздегендигинде турат. Иште элементтердин функционалдык зоналар боюнча автордук классификациясы сунушталган: сахналык, көрүүчүлүк, акустикалык жана коомдук. Изилдөөнүн натыйжалары мобилдик түзүмдөрдүн интеграциясы мультиформаттуу аянтчаларды түзүүгө өбөлгө түзөрүн, эксплуатациялоо процесстерин оптималдаштырарын жана актёр менен көрүүчүнүн ортосундагы коммуникациянын жаңы моделдерин калыптандырарын ырастайт. Өзгөрмөлүү геометрия системаларын колдонуу заманбап театрды көп тапшырмалуу маданий хаб режиминде иштөөгө жөндөмдүү ийкемдүү системага айландыра турганы жөнүндө тыянак чыгарылган.

трансформациялануучу архитектуралык элементтер; театр комплекси; көп форматтуу мейкиндик; зоналарга бөлүү; өзгөрүлмө геометрия системалары; иммерсивдик тажрыйбалар; көп функционалдуулук; кинетикалык архитектура; көп функционалдуу маданий хаб

The article explores the functional role and typology of transformable elements within the structure of modern theater complexes. The primary research problem stems from the necessity of adapting static architectural environments to the dynamically evolving forms of performing arts and immersive practices. The aim of the work is to systematize the mechanisms of spatial transformation and identify their impact on the formation of architectural and planning solutions. Scientific novelty lies in justifying the transition from perceiving transformation as a purely technical tool to understanding it as a fundamental method for designing an adaptive environment. The paper proposes an original classification of elements across functional zones: stage space, auditorium, acoustic environment, and public areas. The research results confirm that the integration of mobile structures facilitates the creation of multiformat venues, optimizes operational processes, and shapes new models of communication between the actor and the audience. It is concluded that the use of variable geometry systems converts a modern theater into a flexible system capable of functioning as a multitasking cultural hub.

transformable architectural elements; theater complex; multi-format space; zoning; variable geometry systems; immersive practices; polyfunctionality; kinetic architecture; multi-functional cultural hub