РИНЦте катталган
Журнал «КРСУ жарчысы», 2026 год, Том 26, № 6, Стр. 92-97. УДК 82-131:821.512.154 DOI 10.36979/1694-500X-2026-26-6-92-97
Автор тууралуу маалымат:

Конгайтиева Сууракан Амановна – канд. пед. наук, доцент кафедры дошкольной, школьной педагогики и образовательных технологий Кыргызского национального университета им. Ж. Баласагына, Кыргызская Республика, тел.: +996-500 320664, e-mail: ms.suurakan@mail.ru

АНАЛИЗ ОБРАЗА КАНЫКЕЙ И АЙЧҮРӨК В ЭПОСЕ «СЕМЕТЕЙ»
Конгайтиева С.А.
Аннотация орус тилинде:

«Семетей» – логическое продолжение эпоса «Манас», вторая часть трилогии. Это обусловлено не только тем, что главные герои – Манас и Семетей – изображаются как отец и сын, но и тем, что многие другие персонажи присутствуют в обоих произведениях (например, Каныкей), а также общностью в развитии событий, логике повествования и композиционном построении. В то же время «Семетей» – не просто раздел и продолжение эпоса «Манас», а самостоятельное эпическое произведение, обладающее собственными особенностями и художественными качествами. Учителю литературы на уроках следует учитывать именно это обстоятельство. В статье рассматриваются некоторые предложения по анализу художественных образов устойчивых женских персонажей, таких как художественный образ Каныкей и Айчүрөк, во второй части трилогии «Семетей». Автор статьи с уверенностью может утвердить, что положения, выносимые данной статьей, имеют практическую значимость в работе анализа образов при изучении эпоса в восьмых классах общеобразовательных школ республики.

Түйүндүү сөздөр орус тилинде:

трилогия; персонаж; художественный образ; общее и особенное; аналитическая работа; художественный текст; сюжетная линия; гиперболизация; лиро-эпический жанр

“СЕМЕТЕЙ” ЭПОСУ БОЮНЧА КАНЫКЕЙ МЕНЕН АЙЧҮРӨКТҮН ОБРАЗДАРЫН ТАЛДОО ИШТЕРИ
Конгайтиева С.А.
Аннотация кыргыз тилинде:

«Семетей» «Манас» эпосунун логикалык уландысы, үчилтиктин экинчи бѳлүмү. Мында баш каармандардын (Манас менен Семетейдин) ата-бала катары мүнѳздѳлгѳнү менен гана түшүндүрүлбѳстѳн, ал экѳѳнѳн башка да кѳптѳгѳн кейипкерлердин эки чыгармада тең катышуусу (айталы, Каныкейдин), окуялардын ѳсүп-ѳнүгүш логикасы, композициялык курулушу жагынан жалпылыктар сыяктуу белгилер менен да шартталат. Ошол эле мезгилде, «Семетей» – «Манастын» бѳлүмү, уландысы гана эмес, бардык белгилери боюнча ѳзүнчѳ жеке ѳзгѳчѳлүккѳ, касиет-сапатка ээ болгон эпикалык чыгарма. Адабият мугалими сабактарында мына ушул жагдайды карманышы керек. Макалада үчилтиктин экинчи бөлүмү “Семетейде” туруктуу аял каармандар Каныкей менен Айчүрөктүн көркөм образын талдоо боюнча айрым сунуштар тууралуу сөз жүрөт.

Түйүндүү сөздөр кыргыз тилинде:

үчилтик; каарман; көркөм образ; жалпылык жана жекелик; талдоо иштери; көркөм текст; сюжеттик линия; апыртмалуулук; лиро-эпиклык жанр

ANALYSIS OF THE IMAGES OF KANYKEI AND AYSHUREK IN THE EPIC «SEMETEY»
Kongaitieva S.A.
Аннотация англис тилинде:

«Semetey» is a logical continuation of the epic «Manas» and the second part of the trilogy. This is determined not only by the fact that the main characters – Manas and Semetey are portrayed as father and son, but also by the presence of many other characters appearing in both works (for example, Kanykei), as well as similarities in the development of events, narrative logic, and compositional structure. At the same time, Semetey is not merely a section or continuation of Manas, but an independent epic work possessing its own distinctive features and artistic qualities. Literature teachers should take this aspect into account in their lessons. The article discusses several approaches to analyzing the artistic images of the prominent female characters Kanykei and Aichurek in the second part of the trilogy «Semetey».

Түйүндүү сөздөр англис тилинде:

trilogy; character; artistic image; general and particular; analytical work; literary text; story line; hyperbole; lyric-epic genre

ГОСТ боюнча чыгуу маалыматтарын көчүрүү
Конгайтиева С.А. “СЕМЕТЕЙ” ЭПОСУ БОЮНЧА КАНЫКЕЙ МЕНЕН АЙЧҮРӨКТҮН ОБРАЗДАРЫН ТАЛДОО ИШТЕРИ / С.А. Конгайтиева // КРСУ жарчысы. 2026. Т. 26. № 6. С. 92-97.