Информационный портал
«Вестник КРСУ»

Исследуются концептуальные основы и практические механизмы водной дипломатии Кыргызской Республики в контексте нарастающего климатического кризиса и трансформации мирового порядка. Анализируется правовая база управления трансграничными водными ресурсами Центральной Азии, включая новый Водный кодекс Кыргызской Республики 2025 года и Национальную водную стратегию Кыргызской Республики до 2040 года. Обосновывается необходимость перехода от реактивной к проактивной позиции Кыргызстана в водных переговорах, формирования механизмов оплаты экосистемных услуг и создания регионального водно-энергетического консорциума. Показана роль института государственного суверенитета над водными ресурсами в условиях деградации ледников и маловодья. Предложенная К.К. Рахимовым концепция «водного суверенитета развития» (WSD) рассматривается как нормативная рамка внешней водной политики Кыргызской Республики. Вклад настоящей статьи состоит в правовой операционализации этой рамки: притязания государства верховья увязываются с нормой об исключительной государственной собственности на водные ресурсы, закреплённой Водным кодексом Кыргызской Республики 2025 года, и полученная конструкция прикладывается к переговорной практике Кыргызстана. Показана взаимодополняемость WSD и концепции гидродоверия.

водная дипломатия; Центральная Азия; Кыргызская Республика; трансграничные водные ресурсы; Водный кодекс; Национальная водная стратегия; изменение климата; деградация ледников; водно-энергетический консорциум; многополярность

Макалада күчөп жаткан климаттык кризис жана дүйнөлүк тартиптин трансформациясы контекстинде Кыргыз Республикасынын суу дипломатиясынын концептуалдык негиздери жана практикалык механизмдери изилденет. Борбордук Азиянын трансчегаралык суу ресурстарын башкаруунун укуктук базасы, анын ичинде Кыргыз Республикасынын Суу кодекси жана Кыргыз Республикасынын 2040-жылга чейинки Улуттук суу стратегиясы талдоого алынат. Суу боюнча сүйлөшүүлөрдө Кыргызстандын реактивдүү позициядан проактивдүү (демилгелүү) позицияга өтүүсүнүн, экотутумдук кызмат көрсөтүүлөрдүн акысын төлөө механизмдерин калыптандыруунун жана регионалдык суу-энергетикалык консорциумун түзүүнүн зарылчылыгы негизделет. Мөңгүлөрдүн деградациясы жана суунун тартыштыгы шарттарында суу ресурстарына карата мамлекеттик суверенитет институтунун ролу көрсөтүлгөн. Кыргыз Республикасынын тышкы суу саясатынын ченемдик негизи катары автордук «өнүгүүнүн суу суверенитети» концепциясы сунушталган.

суу дипломатиясы; Борбордук Азия; Кыргыз Республикасы; трансчегаралык суу ресурстары; Суу кодекси; Улуттук суу стратегиясы; климаттын өзгөрүшү; мөңгүлөрдүн деградациясы; суу-энергетикалык консорциум; көп уюлдуулук

The article examines the conceptual foundations and practical mechanisms of water diplomacy of the Kyrgyz Republic in the context of the growing climate crisis and transformation of the world order. The legal framework for managing transboundary water resources in Central Asia is analyzed, including the Water Code of the Kyrgyz Republic and the National Water Strategy of the Kyrgyz Republic until 2040. The paper substantiates the need for Kyrgyzstan to shift from a reactive to a proactive stance in water-related negotiations, to develop mechanisms for paying for ecosystem services, and to establish a regional water and energy consortium. It highlights the role of the institution of state sovereignty over water resources amid glacier degradation and water scarcity. The author’s concept of ‘water sovereignty for development’ is proposed as a normative basis for a new generation of negotiating positions.

water diplomacy; Central Asia; Kyrgyz Republic; transboundary water resources; Water Code; National Water Strategy; climate change; glacier degradation; water-energy consortium; multipolarity