Информационный портал
«Вестник КРСУ»

Анализируется правовое регулирование брачных договоров в Кыргызской Республике. Выявлены системные пробелы, снижающие эффективность института: отсутствие обязанности нотариуса оценивать справедливость условий и неопределенность критериев оспаривания сделки. Это создает риски экономической дискриминации уязвимых сторон, преимущественно женщин. Цель работы заключается в разработке предложений по совершенствованию законодательства на основе сравнительного анализа с опытом Российской Федерации и Республики Казахстан. Новизна исследования состоит в комплексном подходе, сочетающем усиление нотариального контроля с внедрением медиации. В результате сформулированы практические рекомендации: введение единой формы договора, замена субъективных понятий объективными показателями, расширение обязанностей нотариуса по консультированию и обязательная досудебная медиация. Реализация данных мер позволит трансформировать брачный договор из потенциального инструмента конфликта в механизм защиты имущественных прав и семейной стабильности.

брачный договор; семейное право; Кыргызская Республика; нотариат; медиация; имущественные права; гендерное равенство; законодательство; судебная практика; защита прав

Макалада Кыргыз Республикасындагы нике келишимдерин укуктук жөнгө салуу талдоого алынат. Бул институттун натыйжалуулугун төмөндөтүүчү тутумдук боштуктар аныкталган: нотариустун шарттардын адилеттүүлүгүн баалоо милдетине ээ эместиги жана бүтүмдү талашууга алуу критерийлеринин белгисиздиги. Бул жагдай аялуу тараптардын, өзгөчө аялдардын экономикалык басмырлоого (дискриминацияга) кабылуу тобокелдиктерин жаратат. Иштин максаты - Россия Федерациясынын жана Казакстан Республикасынын тажрыйбасы менен салыштырмалуу талдоо жүргүзүүнүн негизинде мыйзамдарды өркүндөтүү боюнча сунуштарды иштеп чыгуу болуп саналат. Изилдөөнүн жаңылыгы нотариалдык көзөмөлдү күчөтүү менен медиацияны киргизүүнү айкалыштырган комплекстүү мамиледе камтылган. Изилдөөнүн натыйжасында практикалык сунуштар калыптандырылды: келишимдин бирдиктүү формасын киргизүү, субъективдүү түшүнүктөрдү объективдүү көрсөткүчтөр менен алмаштыруу, нотариустун кеңеш берүү боюнча милдеттерин кеңейтүү жана милдеттүү сотко чейинки медиация. Бул чараларды ишке ашыруу нике келишимин мүмкүн болгон чыр-чатактын куралынан мүлктүк укуктарды жана үй-бүлөлүк туруктуулукту коргоо механизмине трансформациялоого мүмкүндүк берет.

нике келишими; үй-бүлө укугу; Кыргыз Республикасы; нотариат; медиация; мүлктүк укуктар; гендердик теңчилик; мыйзам чыгаруу; сот практикасы; укуктарды коргоо

The article analyzes the legal regulation of marriage contracts in the Kyrgyz Republic. Systemic gaps reducing the institution’s effectiveness are identified, including the lack of notarial obligation to assess fairness and vague criteria for challenging transactions. This creates risks of economic discrimination against vulnerable parties, primarily women. The work aims to develop legislative improvement proposals based on a comparative analysis with the Russian Federation and the Republic of Kazakhstan. The study’s novelty lies in a comprehensive approach combining enhanced notarial control with mediation implementation. Practical recommendations are formulated: introducing a standard contract form, replacing subjective concepts with objective indicators, expanding notarial consulting duties, and mandating pre-trial mediation. Implementing these measures will transform the marriage contract from a potential conflict tool into a mechanism for protecting property rights and ensuring family stability.

marriage contract; family law; Kyrgyz Republic; notary; mediation; property rights; gender equality; legislation; judicial practice; rights protection